พระยาคางเหล็ก

Taifudo Academy - โรงเรียนศิลปศาสตร์การป้องกันตัวไทยหัตถยุทธ หรือ ไทฟูโด รับรองหลักสูตรโดยกระทรวงศึกษาธิการ

พระยาคางเหล็กหรือพระยาพัทลุง (ขุนคางเหล็ก) เดิมชื่อ “ขุน” เป็นบุตรชายของพระยาราชบังสันตะตา เจ้าเมืองพัทลุงสมัยกรุงศรีอยุธยา ได้รับการแต่งตั้งเป็น“พระยาแก้วเการพพิไชยฯ” เจ้าเมืองพัทลุงใน พ.ศ. ๒๓๑๕ สมัยกรุงธนบุรี นับเป็นครั้งแรกที่เชื้อสายสกุล “ณ พัทลุง” ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ปกครองเมือง เมื่อเมืองตั้งอยู่ที่ตำบลลำปำ อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง และสืบต่อมาจนย้ายเมืองมาอยู่ในที่ปัจจุบัน สมัยรัชกาลที่ ๖

ผลงานพระยาคางเหล็ก

พระยาคางเหล็ก เป็นนักปกครองที่มีความสามารถสูง ดังจะเห็นได้จากการปรับเปลี่ยนท่าทีตามนโยบายของส่วนกลางมาตลอด เช่น ในสมัยกรุงธนบุรี ได้เปลี่ยนวิธีอิสลามมานับถือพุทธศาสนา ต่างเล่ากันว่าเมื่อพระเจ้ากรุงธนบุรีรับสั่งถามขุนนางที่เข้าเฝ้าอยู่ว่า “ใครจะตามเสด็จขึ้นสวรรค์ได้บ้าง” ผู้เข้าเฝ้าต่างคนต่างนิ่งอยู่ แต่พระยาคางเหล็กกราบทูลว่า “เป็นอันเหลือวิสัยผู้หาบุญมิได้ จะตามเสด็จขึ้นสวรรค์ในเวลาที่มีชีวิตอยู่ ข้าพระพุทธเจ้าจะได้ตามเสด็จเมื่อหาชีวิตไม่แล้ว” พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดฯว่าพูดถูก นี่เป็นคำพูดที่กล้าทูล จึงได้รับนามว่า “คางเหล็ก” แม้จะมีการเปลี่ยนแผ่นดินในปี พ.ศ. ๒๓๒๕ พระยาคางเหล็ก ก็ยังได้รับพระกรุณา โปรดเกล้าฯ จากรัชกาลที่ ๑ ให้คงรับราชการเป็นเจ้าเมืองพัทลุงต่อไป และได้ส่งธิดาไปถวายตัวเป็นเจ้าจอมด้วย คือเจ้าจอมมารดากลิ่น ในพระองค์เจ้าสุทัศน์(ต้นสกุลสุทัศน์ ณ อยุธยา) นอกเหนือจากการเป็นนักปกครองที่มีความสามารถสูงแล้ว พระยาคางเหล็กยังเป็นนักรบที่กล้าหาญ เช่น เมื่อคราว “สงครามเก้าทัพ” ในพ.ศ.๒๓๒๘ได้ร่วมมือกับพระมหาช่วยพระภิกษุผู้มีความรู้ทางไสยศาสตร์แห่งวัดป่าลิไลย์ปลุกระดมมหาชนชาวพัทลุงต่อสู้พม่าเพื่อปกป้องแผ่นดินไว้ด้วยชีวิต ต่อจากนั้นได้เป็นแม่กองทัพเรือคุมทัพเมืองพัทลุงและเมืองจะนะยกไปตีเมืองปัตตานีร่วมกับทัพหลวงจนตีเมืองปัตตานีได้ในที่สุด

รวมเวลาที่พระยาคางเหล็กว่าราชการเมืองพัทลุงอยู่ ๑๗ ปี โดยถึงแก่อนิจกรรมเมื่อปี พ.ศ. ๒๓๓๒ แม้ระยะเวลาจะผ่านไปเป็นเวลานานแล้วก็ตาม แต่คุณงามความดี ความเด็ดเดี่ยวกล้าหาญ ความซื่อสัตย์ของท่าน ยังอยู่ในความทรงจำของชาวพัทลุงสืบไป

อนุสาวรีย์ผู้สําเร็จราชการ พระยาพัทลุง-ขุนคางเหล็ก

“พระยาแก้วโกรพพิชัย เขตวิเศษราชกิจพิพิธภักดีอภัยพิริยพาหะ” (ขุน) หรือ พระยาพัทลุงคางเหล็ก ผู้สำเร็จราชการเมืองพัทลุง เป็นบุตรของ พระยาราชบังสัน (ตะตา) อดีตผู้สำเร็จราชการเมืองพัทลุง

เมื่อปี พ.ศ.2315 พระเจ้ากรุงธนบุรี (พระเจ้าตากสินมหาราช) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งนายขุน บุตรของพระยาราชบังสัน (ตะตา) ให้เป็นพระยาแก้วโกรพพิชัยฯ ผู้สำเร็จราชการเมืองพัทลุง เปลี่ยนการนับถือศาสนาอิสลามมานับถือศาสนาพุทธตามแบบอย่างของพระเจ้าแผ่นดิน คือ พระเจ้าตากสินมหาราช ได้รับราชทินนามว่า พระยาพัทลุง (ขุนคางเหล็ก) เพราะเป็นคนกล้าพูด กล้าทำ เป็นนักรบมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ต่อสู้ศึกพม่ามาตั้งแต่กรุงศรีอยุธยาแตกพ่ายให้กับพม่า ทำศึกสงครามร่วมกับพระเจ้าตากสินมหาราชหลายต่อหลายครั้ง

พระยาพัทลุงขุนคางเหล็ก เป็นนักปกครองที่มีความสามารถสูง ดังจะเห็นได้จากการปรับเปลี่ยนท่าทีตามนโยบายของส่วนกลางมาตลอด เช่น ในสมัยกรุงธนบุรี ต่างเล่ากัน ว่า เมื่อพระเจ้ากรุงธนบุรีสั่งถามขุนนางที่เข้าเฝ้าอยู่ว่า “ใครจะตามเสด็จขึ้นสวรรค์ได้บ้าง”

ผู้เข้าเฝ้าต่างนิ่ง แต่พระยาพัทลุงกราบทูลว่า “เป็นอันเหลือวิสัย ผู้หาบุญมิได้ จะตามเสด็จขึ้นสวรรค์ในเวลาที่มีชีวิตอยู่ ข้าพระพุทธเจ้าจะได้ตามเสด็จเมื่อหาชีวิตไม่แล้ว”

พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดว่าพูดถูกนี่ เป็นคำพูดที่กล้ากราบทูล จึงได้รับนามว่า “คางเหล็ก”

แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงแผ่นดินในปี พ.ศ.2325 พระยาพัทลุง ขุนคางเหล็ก ก็ยังได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จากรัชกาลที่ 1 ให้คงรับราชการเป็นเจ้าเมืองพัทลุงต่อไปและส่งธิดาไปถวายตัวเป็นเจ้าจอมด้วย คือ เจ้าจอมมารดากลิ่นในพระองค์เจ้าสุทัศน์ (ต้นสกุล สุทัศน์ ณ อยุธยา)

นอกเหนือจากการเป็นนักปกครองที่มีความสามารถสูงแล้ว พระยาพัทลุงขุนคางเหล็กยังเป็นนักรบที่กล้าหาญ เช่น เมื่อคราวสงคราม เก้าทัพ ในปี พ.ศ.2328 ได้ร่วมมือกับพระมหาช่วย พระภิกษุผู้มีความรู้ทางด้านวิทยาคมแห่งวัดป่าลิไลย์ ปลุกระดมชาวพัทลุงต่อสู้พม่า เพื่อปกป้องแผ่นดินไว้ด้วยชีวิต ต่อจากนั้น ได้เป็นแม่กองทัพเรือคุมทัพเมืองพัทลุง และเมืองจะนะ ยกไปตีเมืองปัตตานีร่วมกับ ทัพหลวง จนตีเมืองปัตตานีได้ในที่สุด

รวมเวลาที่พระยาพัทลุงขุนคางเหล็กว่าราชการในเมืองพัทลุงอยู่ 17 ปี โดยถึงแก่อนิจกรรมเมื่อปี พ.ศ.2332

แม้เวลาจะผ่านไปเป็นเวลานานแล้วก็ตาม แต่คุณงามความดีของท่านยังอยู่ในความ ทรงจำของชาวพัทลุงสืบไป

เพื่อเป็นการระลึกถึงท่านพระยาพัทลุงขุนคางเหล็ก คณะลูกหลานสายตระกูล ณ พัทลุง และประชาชนชาวพัทลุง ท่านหญิงประภาพันธุ์ กรโกสิยกาจ หรือ หม่อมเจ้าประภาพันธุ์ ภาณุพันธุ์ เป็นประธานในพิธียกรูปเหมือนพระยาพัทลุงขุนคางเหล็ก ขึ้นประดิษฐานยังแท่นของอนุสาวรีย์ ที่วัดวัง ต.ลำปำ อ.เมือง จ.พัทลุง

มี พล.ท.วิวรรธน์ ปฐมภาคย์ แม่ทัพ ภาคที่ 4 ประธานดึงสายสิญจน์ พระเกจิคณาจารย์ชื่อดัง อาทิ พ่อท่านผ่อง วัดแจ้ง, พ่อท่านเอียด วัดโคกแย้ม, พ่อท่านผล วัดทุ่งนารี, พ่อท่านห้อง วัดเขาอ้อ นั่งปรกอธิษฐานจิตปลุกเสกรูปเหมือนและเหรียญพระยาพัทลุงขุนคางเหล็ก เมื่อวันพุธที่ 6 ก.ค. 2559 เวลา 09.30 น. ที่ผ่านมา

สำหรับวัดวัง เป็นวัดโบราณที่มีความสำคัญคู่กับเมืองพัทลุง ตลอดสมัยรัตน โกสินทร์ ด้วยเคยเป็นสถานที่ประกอบพิธี ถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาของข้าราชการเมืองพัทลุงในอดีต จนกระทั่งทางราชการยกเลิกพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา และย้ายเมืองพัทลุงจากตำบลลำปำ ไปตั้งที่ตำบลคูหาสวรรค์ คือที่ตั้งเมืองปัจจุบัน เมื่อปี พ.ศ.2469

ปัจจุบันวัดวัง ยังคงเป็นวัดสำคัญที่ใช้ประกอบพิธีกรรมทางพุทธศาสนาในวาระต่างๆ เป็นแหล่งรวมของศิลปกรรมที่งดงาม ที่กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนไว้ตั้งแต่ พ.ศ.2528 และประกาศเขตโบราณสถานอีกด้วย เช่น พระอุโบสถ เป็นสถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ หลังคาทรงไทยมุงด้วยกระเบื้อง เคลือบดินเผาประดับด้วยช่อฟ้าใบระกา ด้านหน้ามีมุขเด็จยื่นออกมา ด้านในมีภาพจิตรกรรมฝาผนังสีฝุ่นบอกเล่าเรื่องราวพุทธประวัติและเทพชุมนุม บริเวณระเบียงคด โดยรอบมีพระพุทธรูปปูนปั้นปางต่างๆ ประดิษฐานเรียง 108 รูป ไว้ให้สักการะบูชา

อ่านต่อในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

หากต้องการเริ่มฝึกกับผู้สอน สามารถดูรายละเอียดหลักสูตรอาวุธ (Weapon) และติดต่อ Taifudo Academy เพื่อสอบถามการสมัครเรียน

ติดต่อโรงเรียนศิลปศาสตร์การป้องกันตัวไทยหัตถยุทธ

ผู้สนใจเรียนศิลปะการต่อสู้ การป้องกันตัว หรือศึกษาหลักสูตรของ Taifudo Academy สามารถติดต่อโรงเรียนเพื่อสอบถามรายละเอียด ตารางเรียน ค่าใช้จ่าย และความเหมาะสมของหลักสูตรก่อนสมัครเรียน

เริ่มต้นฝึกวันนี้ เพื่อความมั่นใจ ความปลอดภัย และสุขภาพที่ดีในระยะยาว
ไทฟูโดไม่เน้นความรุนแรง แต่เน้นการป้องกันตัวอย่างมีสติและยั่งยืน

บทความและข่าวสารอื่นๆ

AZE 4599 Web H scaled
รวมสำนักดาบในประเทศไทย แหล่งเรียนรู้ศาสตร์อาวุธและ...
ประเทศไทยมีประวัติศาสตร์ด้านศิลปะการต่อสู้และการใช้อาวุธยาวนาน โดยเฉพาะ ศาสตร์ดา...
AZE 4599 Web H scaled
คู่มือป้องกันตัวในสถานการณ์จริง: การเดินทาง พื้นที...
หลายคนคิดว่าการป้องกันตัวคือการต่อสู้ การออกหมัด การเตะ หรือการใช้เทคนิคศิลปะการ...
AZE 4599 Web H scaled
ป้องกันตัวสำหรับวัยรุ่น: วิธีประเมินความเสี่ยงและข...
ชีวิตวัยรุ่นเต็มไปด้วยการเรียน การเข้าสังคม กิจกรรม และประสบการณ์ใหม่ ๆ แต่ในขณะ...
AZE 4599 Web H scaled
เรียนป้องกันตัวที่ไหนดี? วิธีเลือกโรงเรียนและหลักส...
เรียนป้องกันตัวที่ไหนดี? คำถามที่หลายคนกำลังมองหาคำตอบ ในปัจจุบัน การเรียนป้องกั...
AZE 4599 Web H scaled
มวยไทยสำหรับมือใหม่: คู่มือเริ่มเรียน เตรียมตัว แล...
อยากเรียนมวยไทย แต่ไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไร? มวยไทยเป็นศิลปะการต่อสู้ประจำชาติไทย...
AZE 4599 Web H scaled
ทักษะไทฟูโด 5 หมวด: พื้นฐานเบาะ ยืนพื้น ประชิด อาว...
ทักษะไทฟูโด หมวดที่ 1 : ทักษะบนเบาะ ทักษะบนเบาะของไทฟูโดเป็นการรวบรวมเทคนิคการทุ...
AZE 4599 Web H scaled
เมื่อถูกล็อกคอควรทำอย่างไร? หลักความปลอดภัยและการข...
การถูกล็อกคอเป็นหนึ่งในรูปแบบการทำร้ายร่างกายที่อันตรายและสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม...
AZE 4599 Web H scaled
เมื่อถูกจับแขนควรทำอย่างไร? แนวทางตั้งสติและออกจาก...
การถูกจับแขนเป็นหนึ่งในสถานการณ์ที่สามารถเกิดขึ้นได้เร็วและไม่ทันตั้งตัว อาจเกิด...