มวยไชยาเป็นศิลปะมวยไทยที่มีชื่อเสียงประจำอำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีประวัติความเป็นมายาวนานและมีชื่อเสียงมากในสมัยรัชกาลที่ 5 และ 6 ถึงขนาดที่มีนักมวยจากไชยาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นหมื่นมวยมีชื่อ
หัวข้อ
ประวัติและการกำเนิดมวยไชยา
มวยไชยาเริ่มต้นขึ้นที่วัดเก่าแก่อรัญญิกชื่อวัดทุ่งจับช้าง โดยมี “พ่อท่านมา” สมภารวัดซึ่งเป็นชาวกรุงเทพฯ ที่หลบหนีมาเมืองไชยาเป็นผู้ฝึกสอนวิชามวยไทยแก่ชาวไชยา ทำให้เมืองไชยากลายเป็นเมืองมวยที่มีชื่อเสียง มวยไทยไชยาจึงมีชื่อเสียงตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
ศาลาเก้าห้อง: ศูนย์กลางของการชกมวย
หลังจากที่มวยไชยาเจริญรุ่งเรือง การชกมวยกลายเป็นกีฬาสำคัญในงานเทศกาลต่าง ๆ ศาลาเก้าห้องที่ตำบลพุมเรียง สร้างโดยพระยาวจีสัตยารักษ์ เป็นสถานที่สำคัญในการจัดการชกมวยและกิจกรรมต่าง ๆ ศาลาเก้าห้องถูกสร้างขึ้นเป็นสาธารณสมบัติ มีลักษณะเป็นเสาไม้ตำเสา 30 ต้น และมีบ่อน้ำทางทิศตะวันตก
ปัจจุบันศาลาเก้าห้องเดิมถูกปรับปรุงใหม่เป็นศาลาที่มีขนาดเล็กกว่าเดิม แต่ยังคงใช้เป็นที่พักคนเดินทางและสถานที่สมโภชพระพุทธรูปในงานแห่พระพุทธทางบกทุกปี
การชกมวยที่ศาลาเก้าห้อง
ในงานแห่พระพุทธรูป นักมวยจากแต่ละแห่งจะเดินทางมาจับคู่ชกกัน โดยมีพระยาไชยาเป็นประธาน การจับคู่มวยในสมัยนั้นไม่มีการชั่งน้ำหนัก แต่ให้รูปร่างพอฟัดพอเหวี่ยงกัน นักมวยจะแต่งกายด้วยการพันหมัดถักและคาดเชือกเฉพาะบริเวณข้อมือ
กติกาและท่ามวยไชยา
การชกมวยไชยาใช้กติกาแบบเดิมคือชกกัน 5 ยก แต่ใช้ยกเวียน โดยจับคู่มวยได้กี่คู่ก็ชกกันคู่ละ 1 ยก จนจบครบ 5 ยก การหมดยกมี 2 แบบคือฝ่ายใดเพลี่ยงพล้ำยกมือขอบอกเวลาหมดยก หรือใช้ลูกลอยเจาะก้นลอยน้ำ เมื่อลูกลอยจมน้ำจึงตีกลองบอกหมดยก
ดนตรีที่ใช้มีปี่และกลองยาวประโคมก่อนและขณะทำการต่อสู้ ท่ามวยไชยาที่สำคัญได้แก่ ท่าย่างสามขุม, ท่าเสือลากหาง, และท่าพันหมัดพลิกเหลี่ยม ซึ่งเป็นท่าที่ต้องใช้ฝึกซ้ำแล้วซ้ำอีกเพื่อให้เกิดความคมและเด็ดขาดในการต่อสู้
เวทีมวยวัดพระบรมธาตุไชยา
เมื่อการชกมวยที่ศาลาเก้าห้องเลิกไป สนามมวยใหม่ถูกสร้างขึ้นที่วัดพระบรมธาตุไชยา โดยมีการชกบนลานดินและเก็บเงินจากผู้ชม การชกที่สนามนี้ใช้กติกาแบบเดิม แต่มีการสร้างเวทีถาวรโดยใช้เสาปูนซีเมนต์เสริมเหล็กและมุงหลังคาสังกะสี
ค่ายมวยสำคัญในเมืองไชยา
เมืองไชยามีกองมวยสำคัญ 4 กองคือ กองมวยบ้านเวียง, กองมวยปากท่อ, กองมวยบ้านทุ่ง, และกองมวยพุมเรียง นักมวยในกองมวยได้รับสิทธิพิเศษและไม่ต้องเสียภาษีรัชชู และไม่ถูกเกณฑ์แรงงาน
ค่ายมวยสำคัญในไชยาได้แก่ ค่าย ศ.ปักษี, ค่ายชัยภิรมย์, ค่ายวงค์ไชยา, และค่ายบำรุงหิรัญ โดยแต่ละค่ายมีนักมวยฝีมือเยี่ยมที่เคยผ่านการชกในเมืองกรุงและเป็นที่รู้จักกันดี
การรื้อถอนเวทีและการเปลี่ยนแปลง
การชกมวยที่เวทีวัดพระบรมธาตุถูกยกเลิกในสมัยพระครูโสภณเจตสิการาม และเปลี่ยนสถานที่ชกไปยังที่ว่าการอำเภอไชยา แต่ไม่ประสบความสำเร็จในระยะยาว วงการมวยไชยาจึงเริ่มเสื่อมลง แต่ยังคงมีความพยายามในการฟื้นฟูวิญญาณนักสู้ของเมืองมวยในอดีต
นักมวยฝีมือเยี่ยมในอดีต
นักมวยฝีมือเยี่ยมของเมืองไชยาที่มีชื่อเสียง ได้แก่ หมื่นมวยมีชื่อ (ปล่อง จำนงทอง), สอน ศักดิ์เพชร, นิล ปักษี, และเนียม ปักษี นักมวยเหล่านี้ได้สร้างชื่อเสียงให้กับเมืองไชยาและได้รับการยกย่องในวงการมวยไทย
ครูมวยไชยาในยุคปัจจุบัน
ครูมวยไชยาที่มีชื่อเสียงในยุคปัจจุบันได้แก่ ณปภพ ประมวญ (ครูแปรง) และ กฤดากร สดประเสริฐ (ครูเล็ก) ที่ยังคงสืบสานและฝึกสอนมวยไชยาให้กับคนรุ่นหลัง
เอกลักษณ์ของมวยไชยา
เอกลักษณ์ของมวยไชยาประกอบด้วยการตั้งท่ามวย การจดมวย ท่าครูหรือท่าย่างสามขุม การไหว้ครูร่ายรำ การพันมือแบบคาดเชือก การแต่งกาย และการฝึกซ้อมมวยไชยา แม่ไม้มวยไชยาที่สำคัญได้แก่ ปั้นหมัด, เต้นแร้งเต้นกา, พันแขน, พันหมัด, กระโดดตบศอก, พันหมัดพลิกเหลี่ยม, และ ย่างสามขุม
มวยไชยาเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าและเป็นที่ภาคภูมิใจของคนไทย ควรได้รับการสนับสนุนและสืบสานต่อไปเพื่อให้มวยไทยไชยายังคงมีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จักในระดับโลก
แหล่งอ้างอิง
ติดต่อโรงเรียนศิลปศาสตร์การป้องกันตัวไทยหัตถยุทธ
ผู้สนใจเรียนศิลปะการต่อสู้ การป้องกันตัว หรือศึกษาหลักสูตรของ Taifudo Academy สามารถติดต่อโรงเรียนเพื่อสอบถามรายละเอียด ตารางเรียน ค่าใช้จ่าย และความเหมาะสมของหลักสูตรก่อนสมัครเรียน
- สถานที่: ถนนปุณณกัณฑ์ ตำบลคอหงส์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา 90110
- Facebook: Taifudo Academy
- Instagram: taifudoacademy.official
- Tiktok: Taifudo Academy
- Twitter: Taifudo Academy
- Youtube: @taifudoacademy
- LINE: Taifudo Academy
- เบอร์โทร: 083 923 4204
- เว็บไซต์: www.taifudo.com
- แผนที่: Taifudo Academy
เริ่มต้นฝึกวันนี้ เพื่อความมั่นใจ ความปลอดภัย และสุขภาพที่ดีในระยะยาว
ไทฟูโดไม่เน้นความรุนแรง แต่เน้นการป้องกันตัวอย่างมีสติและยั่งยืน
